कुन धन-सम्पत्तिमा दान अनिवार्य छ?

कुन धन-सम्पत्तिमा दान अनिवार्य छ?

व्यक्तिगत प्रयोगमा आउने चीजबीज र सरसामानहरूमा दान (जकात) अनिवार्य छैन, जस्तै… घर चाहे जतिसुकै महँगो होस्, गाडी चाहे जतिसुकै विलासी होस्। त्यस्तै लुगाफाटा र खानपिनमा जकात  अनिवार्य छैन।

अल्लाहले व्यक्तिगत प्रयोगमा नआउने तथा व्यवसाय र वृद्धिको उद्देश्यले राखिएका मालसामानहरूमा मात्र दान अनिवार्य गर्नु भएको छ। यी यस प्रकार छन्…

  1. १) सुन र चाँदी (लुगामा र गहनाको रुपमा प्रयोग नगरिएका)-

सुन र चाँदी जबसम्म इस्लामले तोकेको निसाब (परिमाण) बराबर हुँदैन र त्यसमाथि चन्द्रमाको हिसाबले एक वर्ष (३५४ दिन) बित्दैन, तबसम्म त्यसमा जकात छैन।

सुन र चाँदीको निसाब (परिमाण)-

सुन ८५ ग्राम तथा चाँदी ५९५ ग्राम भएमा।

यदि कुनै मुस्लिमसँग उल्लेखित मात्रामा सुन वा चाँदी छ र एक वर्ष (३५४ दिन) बितिसकेको छ भने २,५% को दरले जकात निकाल्नु पर्छ।

  1. २) धन-सम्पत्ति र नगदी जिन्सी चाहे त्यो घरमा होस् वा बैंकमा-

यसको जकात निकाल्ने तरिका- यसलाई सुनको हिसाबले निकाल्नु पर्दछ, यदि सुनको मात्रा ८५ ग्राम वा त्यो भन्दा बढी रकम छ र चन्द्रमाको हिसाबले एक वर्ष बितिसकेको छ भने २,५% को दरले आफूसँग भएको सम्पूर्ण धन-सम्पत्तिबाट दान निकाल्नु पर्छ।

उदाहरण- सुनको भाव घटबढ् भइ रहन्छ, त्यसैले जकात अनिवार्य भएको बेला यदि एक ग्राम सुनको मूल्य २५ डलर छ भने जकातको निसाब (परिमाण) यस प्रकार हुनेछ…

२५ x ८५ = २,१२५ डलर धन-सम्पत्ति तथा नगदी जिन्सी को निसाब (परिमाण) ठहर्छ।

  1. ३) व्यवसायिक वस्तुहरु-

व्यवसाय र बेच्नका लागि राखिएका वस्तुहरु, जस्तै…  घर, जग्गा, जमीन, पसल, खाने चीजबीज इत्यादि।

यसको जकात निकाल्ने तरिका- एक वर्ष विति सकेपछि सम्पूर्ण व्यवसयिक सामग्रीहरुलाई चालु वर्षको दरले मूल्यांकन गर्नु पर्दछ। यदि ८५ ग्राम सुन बराबर वा त्यो भन्दा बढी रकम छ भने २,५% को दरले आफूसँग भएको सम्पूर्ण सम्पत्तिबाट दान निकाल्नु पर्छ।

 

  1. ४) भूमिबाट उत्पादित अन्न तथा फलफूलहरु-

अल्लाहले भन्नु भएको छ… “हे आस्थावानहरु हो ! तिमीहरूले आर्जन गरेका र हामीले तिमीहरुका निम्ति भूमिबाट उत्पादित गरेका वस्तुहरूमध्ये उत्तम वस्तुहरू खर्च गर।” (श्रोत- सूरह अल्-बकरह : २/२६७)

भूमिबाट उत्पादित केही पैदावारहरु एउटा सीमित मात्रामा उब्जेको छ भने त्यसमा जकात छ, सबैमा छैन।

त्यसैगरी वर्षाको पानीले वा सिँचाईद्वारा उत्पादित भएको वस्तुहरुमा मानिसहरुको अवस्था अनुसार जकात निकाल्दा परिमाणमा फरक गरिएको छ।

  1. ५- पशु धन- जस्तै… बाहिर चर्ने भेडा, बाख्रा, गाई र ऊँट। यदि मालिकले त्यसको चाराको व्यवस्था गर्नु पर्दैन भने त्यसमा खास संख्यामा जकात निकाल्नु पर्छ।

यदि सालभरी वा सालका अधिकांश भागमा दाना र चारा मालिकले नै किनेर खुवाउनु पर्छ भने त्यसमा जकात अनिवार्य छैन।

यसको परिमाण र तरिकाको विस्तृत जानकारीको लागि इस्लामि शास्त्र अध्ययन गर्न र धर्मगुरुहरुसित सम्पर्क गर्न अनुरोध गरिन्छ।