Ben, Terâvih namazında bir grup müslüman kardeşlerime imam olacağım. Sekiz rekât Terâvih namazı ve üç rekât da Vitir namazı kılacağız.
Gece uykudan önce yapmam gereken şeyin, Vitir namazı olması gerektiği doğru mudur, yoksa bu, Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-‘in fiili olduğu için sadece sünnet midir?
Gece teheccüd namazı kılmak istersem, Vitir namazını cemaatle kılmayıp teheccüd namazının gecenin sonunda olması için Vitir namazını gecenin sonuna ertelemem daha mı fazîletlidir?
Ya da onlara Vitir namazını kıldırırken, cemaat Vitir namazına niyet ederken ben son rekâtına nâfile namaz diye niyet edebilir miyim?
Hamd, yalnızca Allah’adır.
Müslümanın, gece
kılacağı son namazın Vitir namazı olması
müstehaptır.
Nitekim Nebi -sallallahu
aleyhi ve sellem- bu konuda şöyle buyurmuştur:
((
اِجْعَلُوا آخِرَ
صَلَاتِكُمْ بِاللَّيْلِ وِتْرًا.)) [ رواه البخاري ومسلم
]
“Gece kıldığınız
namazınızın sonuncusunu vitir yapınız.” (Buhârî, hadis no: 998. Müslim, hadis no: 751)
Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-‘in bu
emri, farz veya vâcip veyahut da gereklilik kabilinden olmayıp müstehap ve
daha fazîletlilik kabilindendir.
Zirâ
Âişe’den -Allah ondan
râzı olsun- rivâyet olunduğuna göre o şöyle
demiştir:
(( أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّي
رَكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْوِتْرِ وَهُوَ جَالِسٌ.)) [ رواه مسلم ]
“Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- Vitir’den sonra
oturarak iki rekât namaz kılardı.”
(Müslim, hadis no: 738)
İmam Nevevî -Allah ona rahmet etsin- bu
konuda şöyle demiştir:
“Doğrusu şudur ki: Vitir’den
sonra namaz kılmanın ve nâfile namazı oturarak
kılmanın câiz olduğunu açıklamak için Nebi -sallallahu
aleyhi ve sellem- bu iki rekâtı Vitir’den sonra oturarak
kılmıştır. Fakat Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-
(Vitir’den sonraki) bu iki rekâtı devamlı
kılmamıştır. Aksine bu namazı, bir veya iki veyahut da
birkaç defa kılmıştır…
Âişe’nin -Allah ondan râzı
olsun- Buhârî ve Müslim ile diğer hadis kitaplarındaki meşhur
rivâyetleri ile Buhârî ve Müslim’deki sahâbeden rivâyet olunan diğer
rivâyetler, Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-‘in gece kılmış
olduğu son namazın, Vitir namazı olduğunu açıkça
göstermektedir. Buhârî ve Müslim’in sahihlerinde pek çok meşhur
hadis, gece son namazın Vitir olmasını emretmektedir. Nitekim bu
hadisler şunlardır:
((
اِجْعَلُوا آخِرَ
صَلَاتِكُمْ بِاللَّيْلِ وِتْرًا.)) [ رواه البخاري ومسلم
]
“Gece kıldığınız
namazınızın sonuncusunu vitir yapınız.”
((
صَلاَةُ
اللَّيْلِ
مَثْنَى مَثْنَى, فَإِذَا خِفْتَ الصُّبْحَ فَأَوْتِرْ بِوَاحِدَةٍ.))
“Gece
namazı ikişer rekâttır (yani ikişer ikişer kılınır). Sabah namazının
vaktinin girmesinden endişe edersen, vitir namazını bir rekât
olarak kıl.”
Bunun
dışında başka hadisler de vardır. Bu ve buna benzer
hadislere rağmen Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-‘in Vitir’den sonra iki
rekât namaz kılmaya devam ettiği ve bu iki rekâtı, gecenin son
namazı olarak kıldığı şeklinde nasıl
zannedilebilir?
Oysa bunun
anlamı; daha önce açıkladığımız gibi
Vitir’den sonra namaz kılmanın câiz olduğunu açıklamak
içindir. İşte doğru olan cevap, bu cevaptır.”
Değerli âlim Abdulaziz b.
Baz da -Allah ona rahmet etsin- Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-‘in Vitir’den
sonra kılmış olduğu bu iki rekâtlık namazın
hikmetini açıklarken şöyle demiştir:
“Bunun hikmeti ise; -Allah
Teâlâ en iyisini bilir-, Vitir namazından sonra namaz kılmanın
câiz olduğunu insanlara açıklamak içindir.” (Fetâvâ
İslâmiyye, c: 1, s: 339)
Gece teheccüd namazı
kılmak istiyorsan, Vitir namazını cemaatle kıldıktan
sonra gece ikişer rekât olmak üzere dilediğin kadar namaz kılabilirsin.
Fakat Vitir namazını tekrar kılmazsın.
Vitir namazını
cemaatle kılmayabilirsin.Gece kılacağın son namazın Vitir
namazı olması için Vitir namazını erteleyebilirsin.
Bu konuda seninle beraber
kılan cemaatin durumunu gözönünde bulundurman gerekir. Eğer
onlara Vitir namazını senden başka kıldıracak kimse
yoksa ve onlara Vitir namazını kıldırmaman onların
Vitir namazını terk etmelerine sebep olacaksa veyahut da cemaat Vitir
namazını kılmayı bilmiyorlarsa, onlara Vitir
namazını kıldırmalısın.
Değerli âlim Abdulaziz b.
Baz’a -Allah ona rahmet etsin-:
“Gecenin
başında (Yatsı namazının ardından) Vitir
namazını kıldıktan sonra gecenin sonunda uykudan
kalktığım zaman nasıl namaz
kılmalıyım?”
Diye sorulmuş, bunun
üzerine o şöyle cevap vermiştir:
“Gecenin
başında Vitir namazını kıldıktan sonra gecenin
son bölümünde Allah Teâlâ uykudan uyanmayı sana kolay
kıldığı zaman ikişer rekât olmak üzere -tek rekât
olmamak kaydıyla- dilediğin kadar namaz kılabilirsin.
Zirâ Nebi -sallallahu aleyhi
ve sellem- bu konuda şöyle buyurmuştur:
“Bir gecede iki Vitir yoktur.”
Ve
Âişe’den -Allah ondan
râzı olsun- rivâyet olunduğuna göre o şöyle
demiştir:
(( أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّي
رَكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْوِتْرِ وَهُوَ جَالِسٌ.)) [ رواه مسلم ]
“Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- Vitir’den sonra
oturarak iki rekât namaz kılardı.”
(Fetâvâ
İslâmiyye, c: 1, s: 339)
Vitir namazını cemaate
kıldırırken son rekâta nâfile namaz diye niyet edip Vitir
namazına niyet etmemene gelince, bu davranış meşrû
değildir. Çünkü Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- bu konuda
şöyle buyurmuştur:
((
صَلاَةُ
اللَّيْلِ
مَثْنَى مَثْنَى, فَإِذَا خِفْتَ الصُّبْحَ فَأَوْتِرْ بِوَاحِدَةٍ.))
“Gece
namazı ikişer rekâttır (yani ikişer ikişer kılınır). Sabah namazının
vaktinin girmesinden endişe edersen, vitir namazını bir rekât
olarak kıl.”
(Buhârî,
hadis no: 472. Müslim, hadis no: 749)
Bu konuda “el-Muğnî”, c: 2, s:
539’a bakınız.
Hâfız İbn-i Hacer -Allah ona rahmet
etsin- bu konuda şöyle demiştir:
“Bu hadis, Vitir namazının
dışındaki nâfile namazların iki rekâttan az
olamayacağına delil olarak gösterilmiştir.”
Allah Teâlâ en iyi bilendir.
