Ölenin adına verilen sadaka (tasadduk etme) konusundaki cevaplarınızın çoğu kapalı olup başkası adına sadaka verenin (tasadduk edenin) ecir bakımından ne kadar faydalanacağına dâir hiçbir açıklama göremedim.Eğer verdiğim sadakada bana hiçbir ecir yoksa ve ecrin hepsi, başkasına (adına sadaka verdiğim kimseye) gidecekse, o zaman ben, sadakanın ecrinin hepsine muhtaç olduğum halde, niçin başkasını sadaka konusunda kendime tercih edeyim ki? Bildiğim kadarıyla âhiretle ilgili amellerde başkasını nefsine tercih diye bir şey olmaz.

Kısaca söylemek gerekirse ben, alacağım sadaka ecrinin aynısının, adına sadaka verdiğim kimseye de gideceğini zannediyordum. Eğer durum zannettiğim gibi değilse, ölen babanın, eğitmesi ve ona harcaması sebebiyle oğlunun üzerinde pek çok hakkı olmasına rağmen başkasını kendime nasıl tercih edebilirim?

Hamd, yalnızca Allah’adır.

Ölenin adına
sadaka vermek (tasadduk etmek), müslümanların icmâı
(sözbirliği) ile ölene fayda verir ve bu sadakanın
sevâbı ona ulaşır.

Nitekim (42384) nolu
sorunun cevabında bu konunun açıklaması geçmişti.

Sadaka veren (tasadduk eden)
kimse de bu sadakanın ecrine nâil olur.

Buna şu hadis delâlet etmektedir:

Âişe’den -Allah ondan râzı olsun- rivâyet olunduğuna
göre, bir adam, Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-‘e şöyle
sordu:

(( إِنَّ أُمِّيَ افْتُلِتَتْ نَفْسُهَا، وَإِنِّي أَظُنُّهَا لَوْ
تَكَلَّمَتْ تَصَدَّقَتْ، فَهَلْ لَهَا أَجْرٌ إِنْ تَصَدَّقْتُ عَنْهَا؟ قَالَ:
نَعَمْ.)) [ رواه البخاري ومسلم ]

“Annem ansızın
vefat etti. Eğer konuşmaya fırsat bulsaydı, tasaddukta bulunurdu. Onun için sadaka versem, ona ecir var
mıdır? Diye sordu.

Bunun
üzerine Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurdu:

-Evet (onun için ecir vardır).”[1]

İmam Nevevî -Allah ona rahmet etsin- hadisin
şerhinde şöyle demiştir:

“Bu hadis, ölünün adına tasaddukta
bulunmanın câiz ve müstehap olduğuna, sadakanın
sevabının ölüye ulaşacağına ve ona fayda
vereceğine, ayrıca sadaka veren kimseye de fayda vereceğine
delâlet etmektedir. Müslümanlar, bütün bu konularda icma etmişlerdir.”[2]

Değerli âlim Abdulaziz
b. Baz -Allah ona rahmet etsin- bu konuda şöyle demiştir:

“Sadaka, ölüye
fayda verir. Ölünün elde edeceği ecrin bir benzerini, sadaka verenin
(tasadduk edenin) de elde etmesi ümit edilir. Çünkü sadaka veren kimse,
iyilik ve bağışta bulunmuştur.Bu sebeple onun da gayret
edip harcadığın benzerini alması ümit edilir.

Nitekim Nebi -sallallahu
aleyhi ve sellem- bu konuda şöyle buyurmuştur:

(( مَنْ دَلَّ عَلىَ خَيْرٍ فَلَهُ مِثْلُ أَجْرِ فاَعِلِهِ.))
[أخرجه مسلم]

“Kim, bir
iyiliği gösterirse (ona ön ayak olursa),
o iyiliği yapanın kazandığı ecrin bir benzeri de
kendisine verilir.”[3]

Dolayısıyla
mü’min bir hayra çağırırsa veya başkası için bir
hayır yaparsa, başkasının kazanacağı ecrin bir
benzerinin de ona verilmesi ümit edilir.Bir kimse, babası veya annesi
veyahut da başka birisi adına sadaka verirse (tasadduk ederse),
adına sadaka verilen ile sadaka verenin her birisi için ecir vardır.

Aynı şekilde
bir kimse babası veya annesi adına haccederse, hem kendisine ecir
vardır, hem de annesine ve babasına ecir vardır. Sıla-i
rahim ve ana-babaya iyilikte bulunmak gibi bu güzel
davranışından dolayı anne ve babasının elde
edecekleri ecrin aynısını veya daha fazlasını, onun da
elde etmesi ümit edilir. Bunun gibi Allah Teâlâ’nın lütuf ve ihsanı
geniştir.

Bu gibi konularda
şeriatın ölçüsü şudur:

Başkasına
iyilik yapan kimse için büyük ecir vardır. Buna göre
başkasına bir iyilik yaparsa, adına iyilik
yaptığı kimsenin elde edeceği ecrin bir benzerini de onun
elde etmesi ümit edilir.”[4]

Allah Teâlâ en iyi
bilendir.

[1] Buhârî, hadis no:1388. Müslim, 1004

[2]
İmam
Nevevî, “Sahih-i Müslim Şerhi”, c: 11, s: 84

[3] Müslim; hadis no:1893

[4]
“Nurun
ale’d-Derb Fetvâları”, c: 14, s:313