Ameliyat yapan bir doktor iftarını erteleyebilir mi?

Hamd, yalnızca Allah’adır.

Birincisi:

Sünnet olan, güneşin batmasıyla birlikte
iftarı açmakta acele etmektir. Nitekim Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-‘den
bu konuda hadisler gelmiştir.

Bu hadislerden birisi şudur:

Sehl b. Sa’d’dan -Allah ondan râzı olsun- rivâyet
olunduğuna göre, Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur:

((
لَا يَزَالُ النَّاسُ بِخَيْرٍ مَا عَجَّلُوا الْفِطْرَ.))
[ رواه البخاري ومسلم ] 

“İnsanlar iftarlarını erken yaptıkları (iftarda acele ettikleri) sürece hayır
üzeredirler.”[1]

İmam Nevevî -Allah ona rahmet etsin- hadisin
şerhinde şöyle demiştir:

“Hadis, güneşin battığı
gerçekleştikten sonra iftarı açmakta acele etmeyi teşvik
etmektedir. Anlamı: “Bu sünneti muhafaza etmeye devam ettikleri
sürece ümmetin işi düzenli, ümmet de hayır üzere olacaktır.
Eğer iftarı ertelerlerse, bu durum, ümmetin içine düştüğü
bir fesada delâlet eden bir alamet olacaktır.”

Hâfız İbn-i Hacer -Allah ona rahmet
etsin- hadisin şerhinde şöyle demiştir:

“el-Muhelleb dedi ki: Bunun hikmeti; gündüze,
geceden bir şey eklenmemesidir. Çünkü bu, oruçlu için daha kolay ve
ibâdeti edâ etmekte daha güçlü olmasına vesiledir. Âlimler, bunun
(iftarın) yerinin, gözle veya adâletli iki şâhidin -tercihli
görüşe göre adâletli bir şâhidin- haber vermesiyle
güneşin batışı gerçekleştiği zaman olduğunda
ittifak etmişlerdir.”

Başka bir hikmet ise şudur:

“Allah -azze ve celle-‘nin helal
kıldığını bir an önce yemek ve içmek için acele
etmektir. Çünkü Allah Teâlâ kerimdir (cömerttir). Kerim ise,
cömertliğiyle insanların zevk almasından hoşlanan
kimsedir. Bu sebeple Allah Teâlâ, güneşin batışıyla
birlikte kullarına helal kıldığı şeylerden
onların yemek ve içmekte acele etmelerinden hoşlanır.”[2]     

İbn-i Dakik el-İyd şöyle
demiştir:

“Bu hadis, gökte yıldızlar
gözükünceye kadar iftarı erteleyen şiaya bir reddiyedir.”

İkincisi:

Sünnet olan; oruçlunun yaş hurma, bulamazsa
kuru hurma, onu da bulamazsa su ile, bunu da bulamazsa, bulabildiği
yiyecek veya içecek ile iftarını açmasıdır.

Oruçlu, iftarını açacak bir şey
bulamazsa, niyetle iftarını açar.Yani, iftarını açmaya
niyet eder. Böylelikle iftarı açmakta acele etmiş ve bu konuda
sünnete göre hareket etmiş olur.

Değerli âlim Muhammed b. salih el-Useymîn -Allah
ona rahmet etsin- bu konuda şöyle demiştir:

“(Oruçlu, iftarını açmak için) su
veya başka bir içecek ya da bir yiyecek bulamazsa, kalbiyle iftarı
açmaya niyet eder. Bu onun için yeterlidir.”[3]

Buna göre bu doktor yaş hurma veya kuru
hurma ile iftarını açamamışsa, su ile iftarını
açar. Eğer ameliyat ile meşgul olduğu için buna da imkân
bulamamışsa, iftara niyet etmesi kendisi için yeterlidir. Böylelikle
sünnete mutabık hareket etmiş olur.

Allah Teâlâ en iyi bilendir.

[1]

 Buhârî, hadis no: 1957. Müslim, hadis no: 1098

[2]  Muhammed
b. Salih el-Useymîn, “eş-Şerhu’l-Mumti'”, c: 6, s: 268

[3]
Muhammed b.
Salih el-Useymîn, “eş-Şerhu’l-Mumti'”, c: 6, s: 269