Şaban ayının tümünü oruç tutmak mustehap mı?

Allah’a hamd olsun,         

Rasulullah sallallahu aleyhi vesellem’den rivayet
edildiğine göre Rasulullah sallallahu aleyhi vesellem Şaban’ın
tümünü tutardı.

Um Seleme radiyallahu anha’dan rivayet edildiğine
göre şöyle demiştir: ” Ben Rasulullah sallallahu
aleyhi vesellem’in iki ay ardarda tuttuğunu görmedim. Ancak
Şaban’ı Ramazan’la birleştirirdi.

[1]
Ebu Davud’un rivayetinde ise: Rasulullah sallallahu aleyhi vesellem Şaban
hariç senenin hiç bir ayını tamamen tutmazdı. Nitekim Şaban’ı
Ramazan’la birleştirirdi.[2]

Bu hadisin zahirine göre Rasulullah sallallahu
aleyhi vesellem Şaban ayının tümünü tutardı.

Ancak başka bir rivayette Rasulullah sallallahu
aleyhi vesellem Şaban ayının azı hariç gerisini
tutardı.

İmam Muslim’in rivayetine göre; Ebu Seleme
radiyallahu anhu, Aişe radiyallahu anha’dan Rasulullah sallallahu aleyhi
vesellem’in orucunu sorduğunda Aişe radiyallahu anhu şöyle
cevap verdi: “O oruç tutardı taki sürekli oruç tuttuğunu
söylerdik, bazen iftar ederdi taki sürekli iftar ettiğini
söylerdik. Şaban ayında oruç tuttuğu kadar hiç bir ayda bu
kadar oruç tuttuğunu görmedim. Şaban ayının tümün
tutardı. Bazen azı hariç tümünü tutardı.”[3]

Alimler bu iki hadis arasını
birleştirme konusunda ihtilafa düşmüşler:

Bazı alimlere göre bu zamana göre
değişmektedir. Bazı senelerde Rasulullah sallallahu aleyhi
vesellem Şaban ayının tümünde oruç tutmuş, bazı
senelerde ise azı hariç gerisini tutmuş. İbn Baz bu
görüştedir.[4]

Diğer alimlere göre Rasulullah sallallahu
aleyhi vesellem Ramazan hariç hiç bir ayın tümünü oruçla
geçirmemiştir. Bunu üzerine Um Selemenin hadisini; Şaban’ı
azı hariç geri kalanı tutardı hadisi kapsamında
yorumlamışlar. Zira dil bilgisinde böyle bir tabir
kullanılmaktadır. Yani bir kişi ayın çoğunu
tutmuşsa ayın tümünü tuttu denilebilir.

El Hafiz rahimehullah şöyle dedi: Aişe
radiyallahu anha’nın hadisi, Um Seleme’nin hadisinden amacı
açıklamaktadır. Bundan kasıt ayın büyük bölümünü
tutardı. Tirmizi, ibn Mubarekten şöyle
aktarmıştır: Arap dilinde bir kişi bir ayın
çoğunu tutmuşsa ayın tümünü tuttu denilebilir.

El Tibi şöyle dedi: Şaban ayı
orucu Ramazan ayı gibi farz olduğu anlaşılmasın

Diye bazen Şaban ayının tümünü tutar
bazen de çoğunu tutardı, anlamında yorumlanır.

Daha sonra el Hafiz şöyle dedi: doğru olan
birinci görüştür.

Yani Rasulullah sallallahu aleyhi vesellem Şaban
ayını tümünü tutmazdı. Bunun üzerine Muslim’in Aişe
radiyallahu anha’dan rivayet ettiğine göre şöyle demiştir:
“Rasulullah sallallahu aleyhi vesellem’in bir gecede Kur’an-ın tümünü
okuduğunu, sabaha kadar geceyi namazla geçirdiğini ve Ramazan
ayı hariç bir ayın tümünü oruçla geçirdiğini bilmiyorum.

İbn Abbas radiyallahu anhuma’dan rivayet
edildiğine göre şöyle dedi: Rasulullah sallallahu aleyhi
vesellem Ramazan ayı hariç hiç bir ayın tümünü
tutmamıştır.

[5]

El Sindi Um Seleme hadisin şerhinde
şöyle dedi: “Şaban’ı Ramazan’la
birleştirirdi” sözün görünüşü, Şaban
ayının tümünü tutardı. Ancak bunun aksini ispatlayan rivayetler
vardır. Böylece çoğunu tutardı anlamında olup onu
Ramazan ayıyla birleştirirdi.

Şayet Şaban ayında fazla oruç
tutmanın hikmeti nedir? Diye sorulursa.

Cevap:

El Hafiz şöyle dedi: birincisi; Useme bin
Zeyd radiyallahu anhu’dan rivayet edildiğine göre şöyle
dedi: Ey Allah’ın peygamberi! Ben sizi Şaban ayında oruç
tuttuğunuz kadar başka bir ayda tuttuğunuzu görmedim. Diye
söylediğimde;  Rasulullah
sallallahu aleyhi vesellem şöyle dedi:  “O insanların ondan gafil
oldukları Recep ve Ramazan arasındaki aydır. Amellerin alemlerin
rabbi olan Allah’a ulaştırıldığı aydır. Ben
amelim Allah’a ulaştırılırken oruçlu olmayı
seviyorum”[6]

En
iyisini Allah bilir.

[1] İmam Ahmed 26022, Ebu Davud2336, Nesai 2175, ibn
Mace 1648

[2] Elbansi sahih demiştir. Ebu davud 2048

[3] Muslim 1156

[4] Mecmu Fetava İbn Baz 15/416

[5] Buhari 1971, Muslim 1157

[6] Elbani Hasen demiştir. Sahih Nesahi 2221