۱ـ شخص مکلفی که ملزم به اسلام آوردن و عمل به شریعت اسلام است، کیست؟
۲ـ آیا برای وارد شدن به دین اسلام شرط است که لفظ أشهد أن لا إله إلا الله و أشهد أن محمدا رسول الله را بگوید؟
پاسخ:
الحمدلله
اولا:
مکلفی که ملزم به اسلام آوردن و عمل به شریعت است: شخص
عاقلِ بالغی است که دعوت اسلام به او رسیده و حجت بر وی اقامه
شده است.
ابوداوود (۴۴۰۳) و ترمذی
(۱۴۲۳) از علی ـ رضی الله عنه ـ از
پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ روایت کردهاند که فرمود:
«قلم از سه کس برداشته شده است: از خوابیده تا آنکه بیدار شود، و از
کودک تا وقتی بالغ گردد، و از دیوانه تا آنکه سر عقل آید».
آلبانی در صحیح سنن ابی داود آن را صحیح
دانسته است.
در «الموسوعة الفقهیة» (۴/ ۳۶) آمده است:
«جمهور فقها بر این هستند که مناط تکلیف در انسان بلوغ
است نه تمییز، و واجبات بر کودکی که قدرت تمییز و
تشخیص دارد واجب نیست و به سبب ترک آن یا انجام محرمات در آخرت
مجازات نمیشود؛ زیرا پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم
ـ میفرماید: «قلم از سه کس برداشته شده: از خوابیده تا
بیدار شود، و از کودک تا بالغ گردد، و از دیوانه تا به عقل
آید».
و در همین دایرة المعارف (۳۰/
۲۶۴) آمده است:
«فقها بر این اجماع کردهاند که عقل مناط و محور تکلیف در
انسان است، بنابراین هیچ عبادتی از جمله نماز یا روزه
یا حج یا دیگر اعمال بر کسی که عقل ندارد مانند
دیوانه واجب نیست، اگرچه مسلمان و بالغ باشد».
و شیخ الاسلام ابن تیمیه ـ رحمه الله ـ میگوید:
«… زیرا کتاب و سنت دال بر این هستند که الله کسی
را مجازات نمیکند مگر پس از ابلاغ رسالت به او، پس هر که بالکل به او
نرسیده مستقیم مجازاتش نمیکند، و هرکس به اجمال اما بدون
برخی تفاصیل و جزئیات
به او رسیده عذابش نمیدهد
مگر در مواردی که حجت رسالی بر وی اقامه شده باشد، و این
مانند سخن الله متعال است که میفرماید:
﴿لِئَلَّا يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَى
اللَّهِ حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِ﴾ [نساء: ۱۶۵]
(تا برای مردم پس از [فرستادن] پیامبران در مقابل الله
[بهانه و] حجتی نباشد)
و این سخن الله متعال:
﴿يَا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ
أَلَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ يَقُصُّونَ عَلَيْكُمْ آيَاتِي﴾ [انعام:
۱۳۰]
(ای گروه جن و انس، آیا از میان شما
فرستادگانی برای شما نیامدند که آیات مرا بر شما بخوانند؟)
و آنجا که میفرماید:
﴿أَوَلَمْ نُعَمِّرْكُمْ مَا
يَتَذَكَّرُ فِيهِ مَنْ تَذَكَّرَ وَجَاءَكُمُ النَّذِيرُ﴾ [فاطر:
۳۷]
(مگر شما را [به آن اندازه] عمر دراز ندادیم که هر کس که
باید در آن عبرت گیرد، عبرت میگرفت و [آیا] برای
شما هشدار دهنده نیامد؟).
و این گفتهی او عزوجل که:
﴿وَمَا كُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتَّى
نَبْعَثَ رَسُولًا﴾ [اسراء: ۱۵]
(و ما تا پیامبری نفرستیم به عذاب نمیپردازیم).»
مجموع الفتاوی (۱۲/ ۴۹۳).
برای تفصیل بیشتر پاسخ سوال شمارهی (239026)
را بخوانید.
ثانیا:
به زبان آوردن شهادتین، برای کسی که
توانایی گفتنش را دارد شرط ورود به اسلام است.
شیخ الاسلام ابن تیمیه ـ رحمه الله ـ میگوید:
«پس اما شهادتین اگر با وجود توانایی به زبانش
نیاورد به اتفاق مسلمانان کافر است و نزد سلف امت و امامان و جماهیر
علما در باطن و ظاهر کافر به شما میرود».
«مجموع الفتاوی» (۷/ ۶۰۹).
همچنین سوالات شمارهی (655) و (224858) را
ببینید.
والله اعلم
