Kurban vermek isteyen kişinin kaçınması gereken şeyler nelerdir?

Cevap:

Allah’a
hamd olsun,

Zilhicce Ay’ına girildiğinde kurban
kesmek isteyen kimsenin, kendi saçlarından, tırnaklarından,
cildinden, bir şey kesmesi caiz değildir. Ancak yeni elbise giymesi,
kına ve güzel koku sürmesi, eşiyle cinsel münasebette bulunması
caizdir. Bu hüküm sadece kurban vermek isteyeler için böyledir, ev
halkı, hanımı, çocukları veya kesim için vekil tayin edilen
kişilere böyle bir sınırlama yoktur. 

Bu konuda erkek ve kadın arasında
bir fark yoktur. Kadın da Kurban kesmek isterse, ister evli olsun ister
bekar, yasaklanmasına dair delillerden dolayı kurban kesmeyinceye
kadar saçlarından, tırnaklarından bir şey kesmemesi
lazım.

Bu uygulamaya ihram denilmez zira ihram ancak
hacc veya umre ibadetleri içindir. İhramı giyen kişiye, koku,
cinsi münasebet, karada avlamak haramdır. Zilhicce Ay’ına
girildiğinde kurban kesmek isteyen kimse için sadece: saçlarından,
tırnaklarından, cildinden bir şey kesmesi caiz değildir.

Ümmü Seleme Radiyallahu anha  Rasulullah sallallahu aleyhi vesellem şöyle
dediğini rivayet etmiştir: “Sizden biri Zilhicce Ay’ının
hilalini gördükten sonra kurban vermek istediğinde; saç ve
tırnaklarından bir şey kesmesin”[1]
Başka bir rivayette: “saç ve cildinden bir şey kesmesin”

Daimi fetva komitesi alimleri derler ki:
“Zilhicce Ay’ına girildiğinde kurban kesmek isteyen kimse
hakkında meşru olan şey;  kurbanını kesinceye dek saç,
tırnak ve cildinden hiç bir şey kesmemesidir.” Zira, Buharî haricinde
diğer muhaddis İmamlarının Ümmü Seleme Radiyallahu
anha ‘dan rivayet edilen hadiste Peygamberimiz sallallahu aleyhi
vesellem şöyle buyurmuştur: “Sizden biri Zilhicce
Ay’ının hilalini gördükten sonra kurban vermek istediğinde;
saç ve tırnaklarından bir şey kesmesin” Ebu davud, Müslim ve
Nesaî’nin lafzı şöyledir: “Elinde kesmek için kurban olan kimse,
Zilhicce Ay’ına girdiğinde kurbanını kesinceye kadar ne
saçından ne de tırnağından bir şey kesmesin.”
İster kendisi ister vekil tayin etsin, fark etmez
saydığımız şeyler kurban kesmek için meşrudur.
Ancak kişi kendisi adına kurban kesilecekse onun hakkında bunlar
meşru değildir. Çünkü onun hakkında delil varid
olmamıştır. Bu uygulamayı yapan kişiye de
ihramlıdır denilmez. Zira ihramlı kişi: Hac, umre veya
ikisine birden niyet eden kişi ihrama girendir.[2] 

“Zilhicce Ayına girildiğinde kurban
kesmek isteyen veya onun adına kesilecek kimsenin kurbanını
verinceye kadar; saçlarından, tırnaklarından ve derisinden bir
şey kesmesin  ” hadisi Daimi fetva
komitesi üyelerine, bu nehiy aile efradının tümünü büyüğü,
küçüğü yoksa sadece büyüğünü kapsar? Diye sorulduğunda.

Şöyle cevap vermişler:  soru soranın telaffuz ettiği
şekilde bir hadis bilmiyoruz, Buharî hariç, diğer
imamlarının Ümmü Seleme (Radiyallahu anha dan rivayet
ettiği hadiste Peygamberimiz sallallahu aleyhi vesellem şöyle
buyurmuştur: “Sizden biri Zilhicce ayının hilalini
gördükten sonra kurban vermek istediğinde; saçları ve
tırnaklarından bir şey kesmesin” gibidir. Ebu Davud, Müslim ve
Nesaî’nin lafzı ise şöyledir: “Zilhicce ayının hilali
göründüğünde her kimin kesecek kurbanı varsa kendi saç ve
tırnağından bir şey almasın.” İşte bu hadis
zilhicce ayına girdikten sonra kurban kesmek isteyen kişinin saç ve
tırnaklarından almasının nehyine delalet eder. Birinci
rivayetin içinde hem emir ve terketmek varki bu da usul kaidesince;  vacip olan şeye delalet eder, bu usulu
bertaraf edecek herhangi bir şey de yoktur. İkinci rivayette ise:
almaktan nehiy dir. Bu usul da haram’a delalet eder, yani kesmenin haram
olduğudur. Bu usulu bertaraf edecek herhangi bir şey de
olmadığına göre; Bu hadis sadece kurban vermek isteyen
kişiye has hükmü çıkarılmaktadır. Ancak kendi adına
kurban kesilen kişi ise, usula binaen saç, tırnak ve cildinden bir
şey almasından beis yoktur, bu da cevazdır. Aslının
hilafına dair bildiğimiz bir delil de yoktur.[3] 

İkinci olarak: kurban kesmeye gücü
yetmediği için kurban kesmeyenin üzerine herhangi bir şey haram
olmaz. Her kim kurban vermek istediği halde saç veya
tırnaklarından bir şey aldıysa üzerine fidye gerekmez, Ona
sadece tövbe ve istiğfar etmek vacip olur. İbn Hazm Rahimehullah
derki: zilhicce Ay’ına girdikten sonra kurban kesmek isteyen
kişinin saç ve tırnaklarından almaması farz
kılınmıştır. ne saçlarını tıraş
eder, ne de kısaltmaya gider.[4]  İbn Kudame Rahimehullah der ki:
Bu hüküm açığa çıktıktan sonra: Kişi saç ve
tırnaklarını kesmeyecek. Âlimlerin icma’ı
şöyledir: Şayet kesecek olursa, ister kasten yapsın ister
unutmuş olsun Allah’a tövbe edecek ve üzerine herhangi bir fidye de
vacip olmaz,.[5]

 Faydalı not:

 İmam Şevkanî Rahimehullah derki:
Zilhicce Ay’ına girdikten sonra kurban kesmek isteyen kişinin saç ve
tırnaklarından bir şey kesmemesinin hikmeti şu dur: Bütün
azalarıyla ateşten korunma ümidiyle yapılır.
Bazıları: İhram giyen kişiye benzemesi için olduğu
söylemiştir. İmam Nevevî: bu iki görüşü naklettikten
sonra ikinci görüşü yanlış kabul eder. Çünkü
ihramdaki kişinin kendini koruduğu gibi, kendini kadın, koku ve
elbiseden muhafaza etmez.[6] 

En doğrusunu bilen Allah’tır.

[1] Muslim,1977.

[2] Daimi Komisyon fetavaları, 11-397-398.

[3] Daimi Fetva Komisyonu,11 /426, 427.

[4]El-Muhalla,6/3.

[5] Muğnî,9/346.

[6]Neyl’l- Avtar,5/133.