چرا مردان نیز مانند زنان برای عبادات خود مدتی استراحت ندارند؟ مثلا رمضان را روزه بگیریم و هنگام عادت ماهیانه روزه نگیریم، یا نماز بخوانیم و هنگام عادت ماهیانه و نفاس نماز نخوانیم؟!
پاسخ:
الحمدلله
عبادت سختی و مشقت نیست که مسلمان از آن استراحت کند،
بلکه محبت و بزرگداشت الله متعال است، مسلمانی که رغبت صادقانه دارد به
سوی آن میشتابد و از روی شوق پروردگار برای انجامش
برمیخیزد. مسلمان از طریق عبادت فروتنانه در برابر
مولایش سر فرو میآورد، او را صدا میزند و با وی مناجات
میکند و به امید رحمتش فضل و کرم و نزدیکی او را
میخواهد. کسی که حالش چنین است خواهان استعفا و استراحت
نمیشود و بلکه در مواسم عبادت و طاعت در پی عبادت بیشتر خواهد
بود، همانند پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ که میفرمود:
«ای بلال، ما را با آن ـ یعنی با نماز ـ راحت کن».
ابن قیم ـ رحمه الله ـ میگوید:
«بیشک کمال عبودیت، پیرو کمالِ محبت است و کمال
محبت تابعِ کمال ذاتیِ محبوب است. الله سبحانه نیز از هر وجه
دارای کمال مطلق است که حتی توهم نقص به وی راه نمییابد،
و کسی که چنین است، اگر فطرتها و عقلها سالم باشد هیچ
چیز برای دلها محبوبتر از او نخواهد بود، و هر گاه محبوبترین
چیز برای دلها باشد بیشکت محبت او موجب عبودیت و طاعتش و
پیگیری عوامل خشنودی و نهایت تلاش در راه عبادت و
انابتش میشود، و این انگیزه کاملترین انگیزههای
عبودیت و قویترین آن است، حتی اگر بر فرض، امر و
نهی و ثواب و جزا را در نظر نگیریم باز همهی تلاش خود را
میکند و دل را برای معبودِ به حق خالص میسازد، و این
است سخن یکی از سلف که میگوید: محبت او
چیزهایی از دل من خارج میکند که سخنش نمیکند. و
مانند این سخن عمر دربارهی صهیب که: اگر از خداوند نمیترسید
[باز هم از روی محبت و شناخت] معصیتش نمیکرد…
و رسول الله ـ صلی الله علیه وسلم ـ آنقدر به نماز
ایستاد که پاهایش ورم کرد، پس به ایشان گفتند: چنین
میکنی حال آنکه گناهان گذشته و آیندهات آمرزیده شده؟!
فرمود: «آیا بندهای شکرگزار نباشم؟»
بنابراین الله سبحانه و تعالی برای این مورد
عبادت و ستایش قرار میگیرد و برای این محبوب است
که شایستهی آن است و بلکه آنچه او شایستهاش میباشد در
حد توان و قدرت و ارادهی بندگانش نیست و حتی نمیتوانند
در تصورش آورند و هیچ یک از بندگانش نمیتوانند او را چنانکه
شایسته است عبادت کنند و حق او را از محبت و ستایش به جای آورند.
برای همین است که بهترین و کاملترین و عارفترین
و دوستدارترین و مطیعترین بندهاش در دعای خود میفرماید:
«لا أحصى ثناء عليك» (نمیتوانم
ثنایت را در شمار آورم) و بیان داشته که حتی اعمال او به
تنهایی برای نجاتش کافی نیست: «هیچ یک
از شما را عملش نجات نمیدهد» گفتند: حتی شما ای رسول خدا؟
فرمود: «حتی من، مگر آنکه خداوند با رحمت و فضلش مرا در بر گیرد» درود
و سلام خداوند بر وی باد، به اندازهی آنچه در آسمان و زمین و
میان این دو آفریده و به اندازهی همهی آنچه خواهد
آفرید…
در حدیث مرفوع مشهور آمده که در میان ملائکه عدهای
در سجدهاند و از روزی که آفریده شدهاند سر از سجده برنداشتهاند و
برخی در حال رکوعند و از روزی که خلق شدهاند سر از رکوع برنداشتهاند
و با این حال در روز قیامت میگویند: «پاک و منزهی،
آنطور که شایستهات بود عبادت تو را به جای نیاوردیم».
مفتاح دار السعادة (۲/ ۸۸ ـ ۹۰).
همچنین پاسخ سوال شمارهی (49016) را ببینید.
والله اعلم.
