Akika kurbanının hükmü nedir ve bu kurban fakir olandan düşer mi?

Hamd,
yalnızca Allah’adır.

Birincisi:

Akika
kurbanın hükmü konusunda âlimler üç görüşe
ayrılmışlardır:

Bazı
âlimler, Akika kurbanının farz olduğu görüşüne
varmışlardır.

Bazı
âlimler, Akika kurbanının müstehap olduğu görüşüne
varmışlardır.

Başka âlimler ise,
Akika kurbanının müekked sünnet olduğu görüşüne
varmışlardır. Sanırım en tercihli görüş, bu
görüştür (müekked sünnetir).

İlmî
Araştırmalar ve Fetvâ Dâimî Komitesi âlimleri şöyle demişlerdir:

“Akika
kurbanı, müekked sünnettir.Erkek çocuk için, Kurban bayramında
kesilmesi geçerli olan iki koyun veya iki keçi, kız çocuğu için ise
bir koyun veya bir keçi, doğduktan sonra yedinci günde kesilir.Bir kimse,
Akika kurbanını yedinci günden sonraya ertelerse, herhangi bir
zamanda kesmesi câizdir ve ertelemesinde kendisine hiçbir günah yoktur. Fakat
en fazîletlisi; mümkün olduğunca bir an önce kesmesidir.” (İlmî Araştırmalar ve Fetvâ Dâimî Komitesi
Fetvâları; c: 11, s: 934)

Fakat
âlimler, borçlu olan kimseyi bir tarafa bırakın, fakir kimseye, Akika
kurbanının gerekip-gerekmediği konusunda ihtilaf bile
etmemişlerdir. Ayrıca Akika kurbanından daha önce gelen ve
daha büyük ibâdet olan hac farizası gibi bir ibâdet bile, borcu ödemekten
önceye alınmaz (borç ödenmeden hac farizası yapılmaz).

Bu sebeple,
kocanızın mâddî şartları uygun olmadığından
dolayı size Akika kurbanı gerekmez.

İlmî Araştırmalar ve Fetvâ Dâimî Komitesi
âlimlerine:

“Bana
birden fazla evlat verildiği halde, maddî zorluklar sebebiyle -ki ben,
devlet memuruyum, maaşım sınırlıdır ve sadece
aylık masraflarıma yetmektedir-, hiçbir çocuğum için Akika
kurbanı kesmemişsem,İslâm’a göre çocuklarımın
Akika kurbanları hakkında bana düşen görev nedir (ne yapmam
gerekir)?”

Diye
sorulmuş, bunun üzerine İlmî
Araştırmalar ve Fetvâ Dâimî Komitesi âlimleri
şöyle cevap vermişlerdir:

“Durum,
sizin de zikrettiğiniz gibi maddî zorluklar sebebiyle ve
aldığınız maaşınızın sadece size ve
âilenize yetiyorsa, çocuklarınız için Akika kurbanları kesmek
sûretiyle Allah Teâlâ’nın rızâsına
yakınlaşmamanızda (bunu terk etmenizde) size bir günah yoktur. Çünkü
Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur:

   (( لاَ يُكَلِّفُ اللهَ نَفْساً إِلاَّ
وُسْعَهَا لَهَا…)) [ سورة البقرة من الآية: 286 ]

“Allah, bir kimseye gücünün üzerinde yük yüklemez.”(Bakara Sûresi: 286)

Yine
şöyle buyurmuştur:

(( … وَمَا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي
الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ …))
[ سورة الحج من
الآية: 78 ]

“O (Allah), dînde sizin için bir zorluk
kılmamıştır.” (Hac
Sûresi: 78) (İlmî Araştırmalar
ve Fetvâ Dâimî Komitesi Fetvâları; c: 5, s: 411)

Başka
bir âyette şöyle buyurmuştur:

(( فَاتَّقُوا اللهَ مَا
اسْتَطَعْتُمْ…))
[ سورة التغابن من الآية: 16 ]

“(Ey
mü’minler!) O halde gücünüz yettiği kadarıyla Allah’tan korkun (Allah’tan
korkmada güç ve takatinizi harcayın).” (Teğâbun Sûresi:
16)

Peygamber
-sallallahu aleyhi ve sellem-‘den de sâbit olduğuna göre o
şöyle buyurmuştur:

(( إِذَا أَمَرْتُكُمْ بِأَمْرٍ
فَأْتُوا مِنْهُ مَا اسْتَطَعْتُمْ، وَإِذَا نَهَيْتُكُمْ عَنْ شَيْءٍ
فَاجْتَنِبُوهُ.))[ رواه البخاري ومسلم ]

” Size bir şeyi yapmanızı emrettiysem, ondan
gücünüz yettiği kadarını yapın (yerine getirin).Sizi bir şeyden de
yasakladıysam, ondan sakının. ” (Buhârî; hadis: 7288. Müslim;
hadis no: 1337)

Ne zaman bir kolaylık bulursanız, o fiile
başlarsınız.” (İlmî
Araştırmalar ve Fetvâ Dâimî Komitesi Fetvâları; c:11, s: 436-437)

Yine İlmî
Araştırmalar ve Fetvâ Dâimî Komitesi âlimlerine:

“Bir
kimsenin çocukları dünyaya gelmelerine rağmen, fakir bir halde olduğundan
dolayı onlar için hiçbir Akika kurbanı kesmedi.Uzun bir aradan sonra Allah Teâlâ onu lütfundan
zenginleştirince, çocukları için Akika kurbanı kesmesi gerekir
mi?”

Diye
sorulmuş, bunun üzerine İlmî
Araştırmalar ve Fetvâ Dâimî Komitesi âlimleri
şöyle cevap vermişlerdir:

“Durum,
zikredildiği gibi ise, bu
kimse hakkında meşrû olan; her erkek çocuk için iki koyun
kesmesidir.” (İlmî
Araştırmalar ve Fetvâ Dâimî Komitesi Fetvâları; c: 11, s: 441-442)

Değerli âlim Muhammed b. Salih el-Useymîn’e -Allah
ona rahmet etsin-:

“Bir kimsenin birden fazla erkek ve kız
çocukları bulunmaktadır. Ya bilgisizliğinden ya da hafife
aldığından (tembellikten) dolayı hiçbirisi için Akika
kurbanı kesmemiştir.Bu çocuklarından kimisi büyük ise,
şimdi bu kimseye ne gerekir?”

Diye sorulmuş, bunun üzerine o şöyle cevap
vermiştir:

“Bu kimse, bilgisiz olduğundan veya yarın
keserim diyerek hep erteleyip üzerinden uzun zaman geçtiğinden dolayı
çocukları için Akika kurbanını şimdi keserse, güzel olur.
Akika kurbanını kesmek meşru olduğu (çocukları
doğduğu) zaman fakir idi ise, kendisine bir şey gerekmez.”
(“Açık Kapı Görüşmesi”; c: 2, s: 17-18)

Doğan çocuğu için eşinin
(hanımının), kocasının yerine Akika
kurbanını kesmesi gerekmez. Ama eğer Akika kurbanını
keserse, bu câizdir.

Nitekim Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- iki
torunu Hasan ve Hüseyin’in yerine ikişer koyun kesmiştir.

İbn-i Abbas’tan -Allah ondan ve
babasından râzı olsun- rivâyet olunduğuna göre o
şöyle demiştir:

(( أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى
اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَقَّ عَنِ الْحَسَنِ، وَالْحُسَيْنِ كَبْشَيْنِ كَبْشَيْنِ.)) [ رواه أبو داود والنسائي
وصححه الألباني في صحيح أبي داود ]

“Rasûlullah -sallallahu aleyhi
ve sellem-, Hasan ve
Hüseyin için (Akika
olarak) ikişer ikişer koç kesti.” (Ebu Davud;
hadis no: 2841. Nesâî; hadis no: 4219. Elbânî; “Sahih-i Ebî Davud”;
hadis no: 2466’da “hadis sahihtir,” demiştir.)

İkincisi:

Eğer hac farizanız ile Akika kurbanı
çakışırsa (aynı zamana denk gelirse), kesinlikle hac
farizası öne alınır.Çocuklarınız
büyümüş olsalar bile onların her birisi için Akika kurbanı
kesmeniz câizdir. Dâvetlilere: “Bu ziyâfet, Akika kurbanı
yemeğidir” demeniz gerekmez. Dâvetlilerin de sizin bu fiilinizle alay
etmesi câiz değildir. Çünkü siz, doğru olanı
yaptınız. Akika kurbanının etini pişirmeniz ve bunun
için insanları dâvet etmeniz şart değildir.Aksine Akika
kurbanının etini çiğ olarak dağıtmanız da câizdir.

İlmî Araştırmalar ve Fetvâ Dâimî Komitesi âlimleri şöyle demişlerdir:

“Akika: Çocuğun doğumundan
dolayı yedinci günde, erkek veya kız olsun, onu kendisine
bahşettiğinden dolayı Allah Teâlâ’ya şükrün bir ifâdesi
olarak kesilen kurbandır.

Akika kurbanı sünnettir. Çünkü bu konuda
birçok hadis gelmiştir.

Çocuğu için Akika kurbanı kesen
kimsenin, onun etinden yemeleri için insanları evine veya başka bir
yere dâvet edebilir veya etini pişirmeden çiğ olarak
dağıtabilir veyahut da pişirdikten sonra onu fakirlere,
akrabalarına, komşularına, arkadaşlarına veya
başka kimselere dağıtabilir.” (İlmî Araştırmalar ve Fetvâ Dâimî Komitesi Fetvâları; c: 11, s: 442)

Allah Teâlâ
en iyi bilendir.