Baygınlık geçirmekle oruç bozulur mu?

Hamd,
yalnızca Allah’adır.

İmam Şâfiî ve İmam Ahmed’in mezhebine
göre Ramazan’da baygınlık geçiren kimse için şu iki
durumdan birisinin olması gerekir:

Birincisi:

Bu kimsenin gün boyu baygın kalmasıdır.
Yani fecirden önce baygınlık geçirdikten sonra ancak güneş
battıktan sonra ayılıp kendine gelmesidir.

Bu durumda olan kimsenin orucu sahih olmaz. Ramazan’dan
sonra bu günü kaza etmesi gerekir.

Bu kimsenin orucunun geçerli olmayacağına dâir delil
şudur: Oruç, niyet etmekle birlikte orucu bozan şeylerin hepsinden
nefsi alıkoymaktır.

Nitekim hadis-i kudsî’de Allah Teâlâ oruçlu hakkında
şöyle buyurmuştur:

((… يَتْرُكُ طَعَامَهُ

وَشَرَابَهُ
وَشَهْوَتَهُ مِنْ أَجْلِي.)) [رواه البخاري ومسلم]

“… Oruçlu kimse, yemesini,
içmesini ve şehvetini benim için terk eder.”
(Buhârî,
hadis no: 1894. Müslim, hadis no: 1151)

Allah Teâlâ, bu hadis-i kudsî’de “terk etme”
fiilini oruçluya izâfe etmiştir. Ancak baygınlık geçiren kimseye
“terk etme” fiili izâfe edilemez.

Oruçlu iken baygınlık geçiren kimsenin o günkü
orucu kaza etmesi gerektiğine dâir delil ise, Allah Teâlâ’nın şu
emridir:

((… وَمَنْ كَانَ مَرِيضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ
أَيَّامٍ أُخَرَ…)) [ سورة البقرة من الآية: 185 ]

“… Her kim de onda
hasta veya yolcu olursa (tutamadığı günler sayısınca) başka
günlerde kaza etsin…” (Bakara Sûresi: 185)

İkincisi:

Gündüzün bir
bölümünde , ister
gündüzün ilk vakitlerinde veya ortasında veyahut da sonunda olsun, baygınlıktan
ayılıp kendine gelmesidir. Bir an olsa bile yeterlidir.

Bu durumda olan kimsenin orucu sahihtir.

İmam Nevevî -Allah ona rahmet etsin- âlimlerin bu
konudaki görüş ayrılıklarını zikrederken
şöyle demiştir:

“Bu meseledeki görüşlerin en doğrusu
şudur:

Baygınlık geçiren kimsenin orucunun geçerli
olabilmesi için gündüzün bir bölümünde ayılıp kendine gelmesi
şarttır.”

Gündüzün bir bölümünde kendine gelen kimsenin
orucunun sahih olduğuna dâir delil şudur: Genel olarak bu kimse,
(şuuru yerinde olduğu için) orucu bozan şeylerden kendini
alıkoymuştur.” (İbn-i Kâsim, “er-Ravdu’l-Murbi’
Hâşiyesi”, c: 3, s: 381)

Kısaca cevaplamak gerekirse;

Bir kimse, gün boyu -yani fecrin doğuşundan güneş
batıncaya kadar- baygınlık geçirirse, orucu sahih olmaz ve o
günü kaza etmesi gerekir. Gündüzün bir bölümünde baygınlıktan
ayılıp kendine gelirse, orucu sahihtir. İşte İmam
Şâfiî ve İmam Ahmed’in görüşü budur. Değerli âlim
Muhammed b. Salih el-Useymîn -Allah ona rahmet etsin- de bu görüşü
tercih etmiştir.

Bu konuda bkz: “el-Mecmû'”, c: 6, s: 346.
“el-Muğnî”, c: 4, s: 344.
“eş-Şerhu’l-Mumti'”, c: 6, s: 365)

Allah Teâlâ en iyi bilendir.