Eti yenilmesi câiz olmayan deniz hayvanları var mıdır?
Hamd,
yalnızca Allah’adır.
Allah Teâlâ’nın üzerimizdeki nimetlerinden birisi de dînimiz
İslâm’ı bize kolay kılması, bize baskı
uygulamaması ve gücümüzün yetmediği şeylerle bizi sorumlu
tutmamasıdır.
Nitekim Allah Teâlâ, geçmiş dînlerde haram kılınan pek çok
şeyi bize helal kılmıştır. Çünkü Allah Teâlâ
bizim için kolaylık diler.
Nitekim Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur:
(( … يُرِيدُ
اللهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلاَ يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ …)) [ سورة البقرة من
الآية: 185 ]
“…Allah,
sizin için (dîninde) kolaylık ister, zorluk
istemez. ..” (Bakara Sûresi: 185)
İşte
Allah Teâlâ’nın geçmiş dînlerde haram kılıp da bize
helal kıldığı şeylerden birisi de deniz yiyecekleridir. Bu deniz
yiyecekleri ister canlı veya ölü
olsun, hayvan ya da bitki olsun, fark etmez.
Nitekim Allah Teâlâ bu konuda
şöyle buyurmuştur:
(( أُحِلَّ
لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ مَتَاعاً لَكُمْ وَلِلسَّيَّارَةِ وَحُرِّمَ
عَلَيْكُمْ صَيْدُ الْبَرِّ مَا دُمْتُمْ حُرُماً وَاتَّقُواْ اللهَ الَّذِيَ
إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ )) [ سورة المائدة
الآية: 96 ]
“(Ey müslümanlar!
İhramlı olduğunuz zaman) bir geçimlik olmak üzere deniz avı yapmak
(canlı avlamak)
ve (ölü) deniz ürünlerini yemek hem size (mukimlere), hem de yolculara helâl
kılındı. Kara avı ise, (hac veya umre için) ihramlı
olduğunuz sürece size haram kılındı.(Hesap için) huzurunda
toplanacağınız Allah’a karşı gelmekten
sakının.”
(Mâide
Sûresi: 96)
İbn-i Abbas -Allah ondan
ve babasından râzı olsun- âyetin tefsirinde şöyle
demiştir:
“Denizin avı
(sayd’ı); ondan canlı olarak alınan (çıkarılan)dır.
Yiyeceği (taâmı) ise, denizin, ölü olarak dışarı
attığı hayvandır.”
Bazı ilim ehli, suda
yaşayan hayvanlardan bazı türleri, helal kılınan bu hayvanların
dışında tutmuşlardır ki bu hayvanlar
şunlardır:
1. Timsah: Âlimlerin
cumhuruna göre timsahın etini yemek câiz değildir. Çünkü
timsah karada da yaşamasına rağmen azı (kesici) dişi
vardır. Uzun süre suda kalsa bile dînen yasaklanmış (haram
kılınmış) yönü ağırlık kazanır –
ki o da karada yaşayan bir hayvan olmasıdır-.
Ancak Mâlikîler, Allah
Teâlâ’nın:
(( أُحِلَّ
لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ مَتَاعاً لَكُمْ وَلِلسَّيَّارَةِ …))
“(Ey müslümanlar!
İhramlı olduğunuz zaman) bir geçimlik olmak üzere deniz avı yapmak
(canlı avlamak)
ve (ölü) deniz ürünlerini yemek hem size (mukimlere), hem de yolculara helâl
kılındı…”
Genellik ifâde eden emrine
dâhil olduğu için timsahın etini yemenin câiz olduğu
görüşüne varmışlardır.
Nitekim (99056) nolu sorunun cevabında
bu konuya daha detaylı cevap vermiştik.
2. Kurbağa: Nebi
-sallallahu aleyhi ve sellem- öldürülmesini yasakladığı
için kurbağanın etini yemek câiz değildir.
Nitekim Abdurrahman b.
Osman’ın -Allah ondan râzı olsun- rivâyet ettiği hadiste o
şöyle demiştir:
(( أَنَّ رَسُولَ اللهَ
صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ
قَتْلِ الضِّفْدَعِ.)) [ رواه أحمد وابن ماجه وهو في
صحيح الجامع ]
“Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- kurbağayı
öldürmeyi yasakladı.” (Ahmed ve İbn-i Mâce rivâyet etmişlerdir. “Sahihu’l-Câmi'”,
hadis no: 6970)
Bu konuda dînî kâide şudur:
Öldürülmesi dînen yasaklanan bir hayvanın etini
yemek de câiz değildir. Çünkü dînen yasaklanan hayvanın etinin
yenilmesi câiz olsaydı, öldürülmesi de câiz olurdu.
3. Deniz yılanı: Bazı ilim ehli deniz
yılanını, helal
kılınan bu hayvanların dışında tutmuştur. Ancak doğru olan görüş; eğer sadece
suda yaşıyorsa,
Allah
Teâlâ’nın:
(( أُحِلَّ
لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ مَتَاعاً لَكُمْ وَلِلسَّيَّارَةِ …))
“(Ey müslümanlar!
İhramlı olduğunuz zaman) bir geçimlik olmak üzere deniz avı yapmak
(canlı avlamak)
ve (ölü) deniz ürünlerini yemek hem size (mukimlere), hem de yolculara helâl
kılındı…”
Genellik ifâde eden emrine
dâhil olduğu için deniz yılanının etini yemek câizdir.
4. Susamuru ve kaplumbağa: Doğru olan
görüşe göre boğazlandıktan (kesildikten) sonra
susamuru ve kaplumbağanın etini yemek câizdir. Çünkü
kaplumbağa hem karada, hem de suda yaşayan bir hayvandır. Bu
sebeple kaplumbağa kesilmeden yenilmesi haram olan hayvan hükmündedir.
Burada bir kâide vardır ki o da şudur:
Hem karada, hem de suda yaşayan hayvanlar, -ihtiyatlı
olarak- karada yaşayan hayvanların hükmünü alır. Bu sebeple bu
durumdaki hayvanların kesilmesi (boğazlanması) gerekir. Ancak
yengeç bu hükmün dışındadır. Hem karada, hem de suda
yaşamasına rağmen yengecin kesilmesi gerekmez. Çünkü
yengecin kanı yoktur.
5. Suda yaşamış olsa bile insanın
vücûduna zararlı olan her hayvanın etini yemek de câiz değildir.
Nitekim Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur:
(( … وَلاَ تَقْتُلُواْ أَنفُسَكُمْ
إِنَّ اللّهَ كَانَ بِكُمْ رَحِيماً )) [ سورة النساء من الآية: 29 ]
“(Allah’ın haram kıldığı
günahları işleyerek) kendinizi helâk etmeyin.
Şüphesiz Allah, size karşı çok
merhametlidir.” (Nisâ Sûresi: 29)
Yine şöyle buyurmuştur:
(( …وَلاَ تُلْقُواْ بِأَيْدِيكُمْ
إِلَى التَّهْلُكَةِ …)) [ سورة البقرة من الآية: 195 ]
“Kendi kendinizi tehlikeye atmayın.”
(Bakara
Sûresi: 195)
Bu konuda detaylı bilgi edinmek için bkz:
“el-Muğnî”, c: 11, s: 83. “er-Ravdu’l-Murbi’
Hâşiyesi”, c: 7, s: 430. “İbn-i Kesîr Tefsiri”, c: 3,
s: 197. Salih el-Fevzân, “Ahkâmu’l-Et’ime”
Allah Teâlâ en iyi bilendir.
