İlim talebesinin adabı

Cevap:

Allah’a hamd olsun,

Şüphesiz ilim talebesinin edinmesi
gereken bir takım davranışlar mevcuttur. ilim yolunda bu
davranışlara dikkat etmek gerekir umarız yüce Allah size bu
aşağıdaki sayacağım hususlardan istifade edersiniz:

Birincisi: Sabır

Değerli kardeşim.. ilim
tahsili çok yüce hususlardandır, yücelik ve yüksekliğe ancak
yorulmanın köprüleriyle ulaşılır..

Nitekim bir şiirde şöyle
denilmiştir:

Yüceliği yenilecek bir hurma
olarak sanma    

Sen acıları
yalamayıncaya kadar yüceliğe ulaşamazsın.

Mutlaka sabret ve sabırda yarış, cihad bir
saatlik sabır ise ilim talep etmek ömrün sonuna kadar
sabırdır. Yüce Allah şöyle buyurmuştur:  “Ey iman
edenler, sabredin ve sabırda yarışın.
(sınırlarda) nöbetleşin. Allah’tan korkup
sakının. Umulur ki kurtuluşa varırsınız.”[1]

İkincisi: Amelde ihlaslı
olmak

Mutlaka yaptığın amelde ihlastan ayrılma,
amacın Allah rızası ve ahiret olsun, riya/gösterişten
sakın, arkadaşlarına büyüklük taslama arzusundan uzak dur.  Rasulullah sallallahu aleyhi vesellem
şöyle buyurmuştur: “Her kim sefihlerle tartışmak
için, alimlere üstünlük taslamak veya insanların dikkatini kendisine
çekmek için ilim öğrenirse yeri cehennemdir.”[2]

Sonuç olarak:
dışını ve içini tüm küçük ve büyük günahlardan temizle.

İkincisi: ilimle amel etmek

Bil ki ilimle amel etmek, ilmin
meyvesidir. Her kim öğrenip te ilmiyle amel etmezse Allah’ın
kötülediği Yahudilere benzeyecektir: “Tevrat’la yükümlü tutulup da
onunla amel etmeyenlerin durumu, ciltlerle kitap taşıyan eşeğin
durumu gibidir. Allah’ın âyetlerini inkâr eden topluluğun hâli ne
kötüdür! Allah, zalimler topluluğunu hidayete erdirmez.”[3]

Ve her kim ilmiyle amel etmezse Fatiha
suresinde geçen Sapık fırka Hristiyanlara benzer:

Bu konuda okunması gereken
kitaplar ise önemine binaen
(20191) nolu sorunun cevabına bakılsın.

Dördüncü:
denetimin Sürekliliği

Gizli ve
açıkta Sürekli Allah’ı murakabe et, rabbine korku ve ümitle
yönel nitekim onlar Müslüman için kuşların iki kanat gibidir.
Tüm benliğinle Allah’a yönel, dilin onun zikriyle, kalbin onun
sevgisiyle dolsun, onun koyduğu hüküm ve hikmetleriyle sevin ve mutlu ol.

Allah’ın
sana ilim kapılarını açması, yararlı ilim nasip etmesi
için her secdede Allah’a bolca dua et, Şayet sen Allah ile samimi olursan
sana yardım eder ve seni muvaffak kılar, ve Rabbani alimlerin
ulaştığı yere ulaştırır.

Beşincisi:
Zamanı değerlendirmek

Ey akıllı genç! Gençliğin
ve ömrünün vakitlerini ilim tahsili ile geçir, erteleme hileleri ve
ümitlerle aldanma, ömründen harcadığın hiçbir saatin yerine
geçen bir alternatif yoktur. İlim tahsili yolunda meşgale olabilecek
ve engel olacak tüm bağlantıları kes, nitekim bu meşgaleler
yol kesici konumundadırlar. Bu nedenle selef, ilim tahsili için aileden ve
vatandan uzak kalmayı tercih etmişlerdir. Çünkü düşünce
dağılırsa gerçekleri ve incelikleri anlamakta yetersiz
kalır. Yüce Allah hiç kimseye iki kalp vermemiştir. ve sen ilme
kendini tümünü vermedikçe sana bir kısmını vermez denilmektedir.

Altıncısı: Uyarı

İlim tahsili başlangıcında
kesinlikle alimlerle veya insanlarla tartışmaya girme, çünkü bu zihni
ve aklı bulandırır. Aynı şekilde değişik
kitaplarla zaman harcama, ancak okuduğun kitaba odaklan, gereksiz yere
kitaptan kitaba geme, zira bu başarısızlığın ve
bıkkınlığın alametidir. Her ilimden en öncelikli
konuları ve kitapları oku.

Yedincisi: ayarlama ve pekiştirmek

Ezberlemek istediğin konuları
bir hoca ve başka birisinin denetiminde doğrulayarak ezberle.
Ezberlediklerini unutmamak için günlük olarak belirli vakitlerde tekrarla.

Sekizincisi: kitapları mütalaa
etmek

Özetleri ezberledikten sonra,
problemleri ayarlayıp pekiştirdikten sonra konuları genişçe
alan kitaplara vakit ayır, önemli faydaları ve ince meseleleri
not et. Garip detayları, problem çözümlerini ve müteşabih hüküm
farklılıklarını kaydet. Hiçbir zaman duyduğun bir
bilgi veya ayarladığın bir kural ile yetinme, bilakis onu
ezberlemeye ve yorumlama çalış.

İlim tahsilinde azmin yüksek olsun,
çoğunu tahsil etmek mümkünse azıyla yetinme. Peygamberlerin
mirasından az bir payla kanaatkar olma. Gücün yettiği faydalı
konuları geciktirme. Umut ve erteleme seni o ilimden meşgul etmesin.
Zira ertelemenin çok olumsuzlukları var.

Dinç ve boş olduğun
zamanları, sağlığın, gençliğin ve az meşgul
olduğun vakitleri değerlendir. İşsizlik veya liderlik
engelleri oluşmadan zamanı doğru yerlerde harca.

Mümkün olduğu kadarıyla
ihtiyaç duyulan kitapları oku, zira o kitaplar ilim tahsil
aracıdır, ancak onların tahsilini fazlalaştırarak
ilimden payını faydasız eyleme, bilakis gücün yettiği kadar
o kitaplardan istifade et.

Dokuzuncusu: Arkadaş seçimi

Amelinde salih, ilimle çokça meşgul
olan, huyu güzel olan, amaçlarına yardımcı olacak, ilim
tahsilinde sana daha fazla yardımcı olacak,
bıkkınlığı ve yorgunluğu senden hafifletecek,
dini, emaneti ve ahlakına güvenilen, Allah için nasihat eden ve
vakitlerini eğlence ve oyunlarla kaybetmeyen kişilerle
arkadaşlık yap.[4]

Kötü arkadaşlıktan
sakın, çünkü huylar bulaşıcıdır, insanlar kuş
sürüsü gibi birbirlerine benzeme fıtratı üzerinde
yaratılmışlar. Böyle insanlarla birlikte kalmaktan
sakın, çünkü bu hastalıktır.

Onuncusu: Hoca ile
edepli/saygılı olmak

İlim prensip olarak kitaplan
alınmaz bilakis hatalara düşmemen için ilmin anahtarlarını
alacağın bir hoca gereklidir. Bunun üzerine hocan ile
saygılı olman gerekir zira bu kurtuluşun ve
başarının adresidir. Hocan/öğretmenine her zaman
saygı, takdir ve nazik davranman gerekir. 
Oturuşunda, konuşmanda, soru sormanda ve dinlemede tüm
saygı ve edep davranışlarıyla kuşan..

Kitap sayfalarını çevirmende
dahi edep çerçevesinde davran. Onun önünde laf uzatmayı ve
gösterişi bırak. Ondan önce konuşmayı ve uzunca
konuşmayı terk et. Onun konuşmasına müdahele etme belirli
bir cevaba takınma, gereksiz soruları özellikle başka
kişilerin yanında sorma. bu sana gurur ona da
bıkkınlık getirir, onu sadece ismi ile çağırma, ancak
hocam veya hocamız demelisin.

Hocadan bir hata meydana gelirse bu
durum onu senin gözünden düşürmesin, nitekim bu senin onun ilminden
mahrum bırakır, hatalardan kim arınabilir ki ?

[5]

Yüce Allah’tan
temennimiz senin ilim yolunda sabit ve muvaffak olmandır. Müslüman
alimlerinden biri olacağın ve dinde başvurulacak kişi olman
umuduyla.

 En doğrusunu bilen Allah’tır.

[1] Ali imran 200

[2] Nesai 2654 

 Elbani sahih
demiştir.

[3] Cuma 5

[4] 
Tezkiretussami
İbn Cemaa

[5] Hilyet talibul ilm Şeyh Bekir Ebu zeyd