Kadın Hacc ve Umrede saçını nasıl kısaltır?

Cevap:

Allah’a hamd olsun,

Saçı tıraş etmek veya kısaltmak Umrenin vaciplerindendir.
Ancak saçı tıraş etmek kadınlar için geçerli değildir,
kadınlar için meşru olan kısaltmaktır, tercihli
görüş olan ayrıca Maliki ve Hanbeli mezhebine göre; kısaltma
saçın tümünden yapılmalıdır. Şayet ümre yapan
kadının saçı örgülü ise örgülerin tüm uçlarından
kesilir veya saçı toplanır tümünden kesilir. Kadınlar için
Müstahap olan parmak ucu kadar kesmektir, hatta parmak ucundan daha az da
kesebilir, çünkü şeriaatta kesilecek miktar sınırlandırılmamıştır.

El Bacî
Rahimehullah şöyle der[1]:  Kadınlar ihrama girmek istediklerinde
kendi örgülerini kısaltmak için hazırlar İhramdan
çıktıktan sonra onları kısaltırlar.

Kısaltmanın miktarı ne kadardır?

İbn Omer Radiyallahu anhu dan parmak ucu kadar
kesileceğine dair  rivayet
bulunmaktadır. İbn habib, Îmam Malikten parmak ucu kadar,yada
daha fazla veya az kesilmesi rivayet etmiştir. Îmam Malik derki: kadınlar
için saçın kısaltılması hakkında mezhebimizde belirli
bir miktar yoktur. Saçından ne kadar keserse caizdir. Ancak kısaltma
yapılırken saç ister kısa olsun ister uzun olsun saçın
tümünden alınması gerekir.

[2]

Îbn Kuddame Rahimehullah Müğnî adlı
kitabında[3]
Erkeklerin saçın tümü veya bir kısmını kesmek gereklidir,
aynı hüküm Kadınlar için de gerekli olduğunu, kendisi bunda
karar  kılmış olup,
Îmam Malik Rahimehullah ta bu görüşü
benimsemiştir., Îmam Malik Rahimehullah der ki:
saçının ne kadarını keserse geçerlidir. Îmam Ahmed Rahimehullah
parmak ucu kadar kesilir demiştir. Ayrıca bu görüş
İbn ömer Îmam Şafîî, Îshak, Ebî sevr’in mezhebi dir.
Ancak bu görüş İbn Omer’in sözlerine binaen
müstehaptır.

İbn Munzir: kadınlar için meşru olan
kısaltmanın olduğu konusunda âlimler arasında ihtilaf
yoktur. ibn Abbas Radiyallahu anhu 
dan rivayet edildiğne göre Rasulullah sallallahu aleyhi
vesellem şöyle demiştir: “Kadınlara tıraş
yoktur, onlara ancak kısaltma vaciptir.”[4]
Ali Radiyallahu anhu dan şöyle rivayet edilmiştir: “Rasulullah
sallallahu aleyhi vesellem

 Kadınların
saçlarının tümünü kesmelerini yasaklamıştır.”[5]   Îmam ahmed’den kadınların
saçlarını nasıl kısaltırlar? Soru üzerine:
“saçlarını öne doğru topladıktan sonra saçlardan
parmak ucu kadarını keserler.” Diye cevap vermiştir.

Îbn Ûseymin Rahimehullah “Şarh’ül-Mumetta’
”(7/329) isimli kitabında: “Kadın saçından parmak ucu kadar
kesecektir” sözün anlamı; 
kadınların örgüsü varsa saçlarının
örgüsünün ucundan tutar ve parmak kadar keser, ancak saçlarının
örgüsü yoksa saçın uçlarından tutup parmak ucu kadar keser.
Parmak ucunun uzunluğu yaklaşık 2 cm kadardır. Ancak
kadınlar arasında yaygın olan: kadınlar saçlarını
parmağına sardıktan sonra her iki tarafını
birleşince vacip olan miktarın böyle olmasının bilinmesi
doğru bir anlayış değildir.

Bunun üzerine her kim saçların sadece bir tarafından
kısaltma yaparsa geçerli bir kısaltma yapmış olamaz.
Şuan belirttiğimiz şekilde yeniden saçlarından kesmesi
gerekir. Daha önce işlediği ihram yasaklardan dolayı da
sorumlu tutulmaz.

Îbn Ûseymin Rahimehullah Umresini
tamamlamayan kadının hükmü sorulduğunda; şöyle
demiştir: “İhramın yasaklarından birini işleyen bir
kadına gelince, farz edelim kocası ihramda iken onunla cima’ etti.
Şüphesiz Hacc ibadetlerini yerine getirirken sakınılması
gereken en büyük yasaklardan biridir. Buna rağmen kadın için bir
şey gerekmez, çünkü kadın bilmeden yapmıştır. Zaten
insanlar ya bilmeden veya unutarak yada zorla yasakları işlerlerse
onlara her hangi bir yükümlülük yoktur. “[6] 

Ayrıca Îbn Ûseymin Rahimehullah ‘a
Umresini tamamlayan adamın saçlarını sadece bir taraftan
kısaltıp sonra evine gittikten sonra yanlış
yaptığını öğrenen kişi hakkında ne
vacip olur? diye soruldu?

Cevaben şöyle buyurdu: “Bunu yapan kişi
şayet bilmeyerek yaptıysa ve yanlış yaptığı
anladıktan sonra hemen oracıkta elbiselerini çıkarır
İhramını giyer ve saçının tümünü tıraş eder
veya tümünden kısaltır. Böylece onun yaptığı
işler af dahilindedir, çünkü bilmeden yapmıştır.

Zira tıraş olmak veya saçı kısatlanın
Mekke’de olması şart değildir, doğrusu hem Mekke’de hem de
Mekke dışında da olur. Ancak yaptığı işi bir
alimin fetvasına uyarak yapmışsa, üzerinde gene de bir caza
yoktur, çünkü yüce Allah şöyle buyurmaktadır: “Eğer
bilmiyorsanız ilim sahiplerine sorun.”[7]

Alimlerin bazıları saçların bir
kısmını kısaltmak saçın tümünü kısaltmak gibi
olduğunu söylemektedirler.

[8]

Kadınlar saçlarını kısaltmak için
elbiselerini çıkarmaları gerekmiyor, çünkü ihramlı iken onlara
normal elbiseler zaten haram değildir. Onlara yasak olan sadece her iki
eldiven ve peçedir.

En iyi bilen Allah’tır. 

[1]
Munteka
kıtabı 3. cilt sayfa 29

[2]
Not: kısaltılarak alıntı
yapılmıştır.

[3] -3.196

[4] – Ebu Davûd

[5] – Îmam Tirmizînin

[6] – Fetava Mecmuası: 21/351

[7] – Nahl 43

[8] – El lika el şehri 10