Kırmızı algler helal mi?
İnternette bu maddenin yosunlardan elde edildiğini ve şüpheli olduğuna dair bir makale okudum. Ancak üretim sırasında etil alkol veya izopropil alkol veya potasyum klorür ile veya katkısız bir şekilde kristalleştirilir. Şayet kırmızı algler işlenmesinde potasyum klorür veya her hangi bir madde kullanılırsa helal olur. Ancak etil alkol veya izopropil alkol kullanılırsa haram olur. Nitekim üretici firma kırmızı algler’in kristalleştirmesinde kullanılan maddeyi belirtmektedir.
Cevap:
Allah’a hamd olsun,
Birincisi:
Algler, kırmızı yosunlardan elde
edilen karmaşık bir şeker türüdür. Gıda maddelerde jelatin
maddesi olarak temel madde olarak kullanılır.
kırmızı algler, gıda diyetlerine
uygun çok sayıda hafif yiyeceklerin bileşimine girdiği gibi
geniş bir yelpazede diğer gıda ürünlerinin
hazırlanmasına da girer.
Örneğin, pek çok et ürünü kırmızı
algler kullanılarak işlenir. Buna ek olarak, kırmızı
algler, reçel, bebek maması, süt ürünleri, tatlılar gibi yoğunlaştırıcı
bir madde olarak kullanılır.
Yosunlardan elde edilen bir şeyi yemenin bir
sakıncası yoktur. Çünkü denizden çıkan şeyler ister
bitki ister başka bir şey olsun zararı olmadığı
takdirde hükmü helaldir. Nitekim yüce Allah şöyle buyurmaktadır:
“Sizin için de yolcular
için de bir geçimlik olmak üzere deniz avı yapmak ve deniz ürünlerini
yemek sizlere helâl kılındı. Kara avı ise ihramlı
olduğunuz sürece size haram kılındı. Huzurunda
toplanacağınız Allah’a karşı gelmekten
sakının.”[1]
Kurtubi Rahimehullah şöyle
dedi: ayette geçen “yemek” kelimesi müşterek bir sözcük olup her
yenilen şeyi kapsar ayrıca özel yiyeceği de ifade eder.
Ancak burada ki maksat denizin yüzüne çıkan veya denizin sahile
attığı şeylerdir.
Dar Kutni İbn Abba’tan
şöyle rivayet etmiştir: “Sizin için de yolcular için de bir
geçimlik olmak üzere deniz avı yapmak ve deniz ürünlerini yemek sizlere
helâl kılındı.” Ayetinde geçen “avı” yani avlanan her
şey, “yiyeceği” ise denizin sahile attığı
şeylerdir.
Aynı şekilde bu
açıklama Ebu Hureyre’den rivayet edilmiştir. Ayrıca bu bir çok
sahabe ve tabiinlerin görüşüdür.
İbn Abbas’tan gelen
bir rivayete göre “yiyeceği” yani ölüsü.
Yine başka bir
rivayette: tuzlanıp kalıverendir. Bu görüşe bir gurup ilim
ehli katılmıştır.
Bazı alimler
“yiyeceği”: sudan ayrıştırılan tuzdur ve denizde
bulunan bitki ve diğer ürünler olduğunu söylemişlerdir.[2]
İkincisi:
Şayet bu maddenin üretiminde kullanılan
alkol az olup ve alkolün etkisi kalmıyorsa yani bir insan bu çok miktarda
aldığı halde sarhoş olmuyorsa bunun az miktarında
sakınca yoktur ve muaf olan miktar sayılır.
“Bir takım sağlık sorunlara
karşı İslami bakış paneli tavsiyeleri”nde
aşağıdaki hususlar belirtilmiştir:
Gıda ve ilaçlara katılan maddelerin
aslı necaset veya haramlığa dayanıyorsa bu madde iki
yöntemle mubaha dönüşür:
1-
Dönüşüm:
Fıkhi kavrama göre dönüşüm:
“Necis veya alınması haram olan bir maddenin özellik ve nitelik
bakımından farklı bir maddeye dönüşmesidir”
2-
Tüketim: Necis veya haram olan
bir maddeyi temiz veya helal bir madde ile karıştırılarak necaset
veya haramlığı giderecek derecede helal ve temizliğin galip
ve baskın olmasıdır. Karıştırılan maddenin
tat, renk ve koku bakımından hangisi galipse hüküm galebe çalan
maddeye göre verilir.
Örnek: çok düşük miktar alkolde
çözülen daha sonra gıda ve
ilaçta kullanılan koruyucular, renklendiriciler emülsiyonlar ve
antiseptikler gibi kullanılan ek bileşikler.
Avrupa komitesi araştırma ve fetva kurulu[3]
fetvasında şöyle geçmektedir:
Bazı yiyeceklerin içeriğinde İngilizce
harfi “E “ ile kodlar yazılmaktadır.
Bunun anlamı bu yiyecekler domuz yağı veya kemiğinden elde
edilen maddeler içermektedir. Şayet bu bilgi tespit edilirse bu
yiyeceklerin şer’i hükmü ne olur?
Cevap: “E” harfi ile kodlanan içerikler: 350 yi geçen
ürünler olup koruyucu, renklendirici, tatlandırıcı ve
emülsiyonlar vb. özelliğe sahip katkı maddelerdir.
Ancak üretildiği maddeye göre dört
kısma ayrılır:
Birinci kategori: kimyasal sanayi menşeli
bileşenler
İkinci kategori: Bitkisel menşeli
bileşenler
Üçüncü kategori: Hayvan menşeli bileşenler
Dördüncü kategori: alkolde çözümlenen
bileşenler.
Dördüncü kategori ise genelde renklendirici
maddelerde olur, normal şartlarda bu maddeden çok düşük bir miktar
kullanılır ve eklendiği maddede tükenmiş duruma gelir buda
muaf durumundadır.[4]
Bunun üzerine
açıkladığımız şekilde zararı
olmadığı takdirde Kırmızı alglerin yenmesinde bir
sakınca yoktur.
En doğrusunu Allah
bilir.
[1] Maide 96
[2] Kurtubi 6/318
[3]
Fetva no:
34
[4] Fıkh el nevazil. Dr. Muhammed el Cizani
4/263-267
