Dedemin iki parça arsası vardı, birisinin adı el khamsin olup 8,400 m2 genişliğindedir, diğer arsa ise eldelale adında ve 12 dönüm büyüklüğündedir. el khamsin arsası fiyat ve değer bakımından eldelale den yaklaşık iki kat daha değerlidir. Babamın iki erkek, dört kız kardeşi vardı, miras şu şekilde dağıtıldı: elkhamsin arsasında her erkeğe 2800 m2 verildi ancak kızlara hiçbir şey verilmedi. Eldelale arsasından ise kızlara 2100 m2 verildi erkeler ise 1225 m2 aldılar. Babam bu taksimata itiraz etmedi. Büyüdüğümüzde babamıza: bu miras taksimata Allah razı olmaz, biz payımızdan fazla aldığımızı halalarımıza iade etmek istiyoruz dedik. Peki, İade edeceğimiz miktar ne kadar olmalı?

Cevap:

Allah’a hamd olsun,

Şüphesiz miras dağılımında
zulüm etmek ve Allah’ın meşru kıldığı adalete
riayet etmemek insanların önemsemediği büyük
haramlardandır.

Yüce Allah miras hükümlerini belirtmiş ve her
mirasçının alacak miktarını açıklamıştır.
Daha sonra buna aykırı geleni cezalandıracağını
bildirmiş olup şöyle demiştir: “İşte bu
(hükümler) Allah’ın koyduğu sınırlarıdır. Kim
Allah’a ve Peygamberine itaat ederse, Allah onu, içinden ırmaklar akan,
içinde ebedî kalacakları cennetlere sokar. İşte bu büyük
başarıdır. Kim de Allah’a ve Peygamberine isyan eder ve O’nun
koyduğu sınırları aşarsa, Allah onu ebedî kalacağı
cehennem ateşine sokar. Onun için alçaltıcı bir azap vardır.”[1]

Şevkani
Rahimehullah

şöyle dedi: “Tilke
sözcüğü ile daha önce açıklanan miras hükümlerine
işaret edilmektedir, o hükümleri sınır olarak bildirmesinin
sebebi onların aşılması caiz olmadığı
içindir.[2]

Söz konusu durumda günah daha da büyüktür, çünkü
burada yeri gasp etmek te vardır, buda başı başına
büyük günahlardandır, dahası akraba bağların
koparılması ve kız kardeşlere zulüm vardır.

Said bin zeyd Radiyallahu
anhu’dan rivayet edildiğine göre Rasulullah sallallahu aleyhi
vesellem şöyle demiştir: “Kim bir karış miktarı bir yere haksız olarak
zulümle sahip olursa, o yerin yedi katı boynuna geçirilir.”

[3] 

Daha detaylı bilgi için
)

 (105529
nolu sorunun cevabına
bakınız.

Sizler babanıza tövbe etmesini
sağlayarak hakları sahiplerine vermenizle iyi bir iş
yaptınız. Bu davranış babanıza karşı
yapabileceğiniz en büyük iyiliktir. Yüce Allah’ın bu çabanızı
kabul etmesini diler ve sizi hayırla mükâfatlandırmasını
umarız.

İkincisi: Bir erkek vefat eder üç erkek çocuk ve
dört kız bırakırsa, miras 10 paya bölünür, her erkek
için iki pay, kızlar içinse birer pay verilir. Bunun üzerine erkeğin
elkhamsin arsasından payı 1680 m2 dir, her kıza da
840 m2 düşer.

Eldelala arsasından ise her erkek 2415 m2
alır her kız da 1.207 m2 alır.

Böylece babanız elkhamsin arsasından
1120 m2 hakkında fazla almış oluyor. Buna
karşılık halalarınıza el delala arsasından 1190 m2
vermiş. Ancak sizler diyorsunuz bu adaletli bir dağıtım
değildir. Çünkü elkhamsin arsası eldelala arsasından
yaklaşık iki kat daha değerlidir.

Bu konuda tövbe edip adaleti
gerçekleştirmek ve hakları sahiplerine iade etmek şu iki
yöntemle olur:

Birincisi:

Üç halanızdan eldelale arsasından
aldıkları 1190 m2 alırsınız ve onlara
elkhamis arsasından 1120 m2verirsiniz. Şayet
halalarınız talep edersen size vacip olan budur.

İkincisi:

Her iki arsa adil bir şekilde
değerlendirilir, be bakılır elkhamis arsasından 1120 m2
ne kadar eder ve aynı şekilde eldelale arsasından 1190 m2
ne kadar eder.  Daha sonra ikisinin fiyat
farkı çıkarılır halalara ya nakit veya arsa olarak verilir.

Örnek olarak elkhamis arsasından şu
kadarı ellibin eder eldelale arsasından ise otuz bin eder iki
fiyatın farkı yirmi bindir, böylece bu fark halalara eşit
olarak dağıtılır veya arsa olarak verilir.

Ancak ikinci çözüme halalar mecbur edilmez,
ancak onların rızasıyla mümkündür. Çünkü bu durumda
onların payları onların rızasıyla
satılmış olacak. Nitekim insan kendi malını zorla
satmaya mecbur edilmez. Yüce Allah şöyle demiştir: “Ey iman
edenler! Mallarınızı aranızda batıl yollarla yemeyin.
Ancak karşılıklı rıza ile yapılan ticaretle
olursa başka. Kendinizi helâk etmeyin. Şüphesiz Allah, size
karşı çok merhametlidir.”[4]

Rasulullah sallallahu aleyhi vesellem şöyle
demiştir: “Satış ancak karşılıklı rıza
ile olur”[5]

Alacağınız veya vereceğiniz her
üç halaya geçerli olması gerekir, çünkü hak sadece birinin değil
onların her üçüsüne aittir

Allah babanızı tövbeye muvaffak
kılsın ve sizden kabul etsin.

En doğrusunu bilen
Allah’tır.

[1] Nisa 13-14

[2] Fethul kadir 2/99

[3] Buhari 3198, Muslm 1610

[4] Nisa 29

[5] İbn Mace 2185 elbani sahih demiştir.