Bazı dernekler, ihtiyaç sahibi olan aileler ve yoksulların dosyalarına binaen yıllık çıkarılacak sadaka tutarı hakkında bilgileri bulunmaktadır. Aynı şekilde geçmiş yıllar ışığında elde edilecek sadaka tutarları hakkında da bilgileri bulunuyor. Dernek, bayrama bir iki gün kalaya kadar beklemesi imkansız olduğu için gıda maddeleri daha önceden toptan ve uygun fiyata alabiliyor. Bu nedenle geçmiş bilgilere dayanarak ihtiyacını takdir eder ve gıda maddelerini satın alıyor bunu derneğin bütçesinden karşılıyor ve fakirlere dağıtıyor bu esnada sadaka ve verenlerden ücretleri teslim alınıyor. Şayet eksik veya fazla bir şey olursa son iki günde telafi ediliyor. Nitekim bu durumda gerekeni yapmak kolay olmaktadır. Bu konuda görüşünüz nedir. Parayı teslim almadan ve sadaka veren kişinin niyeti oluşmadan fitreyi vermek caiz mi ?

Allah’a hamd olsun,

Şüphesiz fitre sadakası diğer
ibadetler gibi niyetsiz geçerli olmaz. Nitekim Rasulullah sallallahu aleyhi
vesellem şöyle buyurmuştur: “Ameller niyetlere
göredir. Herkese niyetinin karşılığı
vardır.”[1]

İbn Kudame rahimehullah şöyle
dedi: “Niyetsiz zekatı çıkarmak caiz değildir.” Ancak
İmam şahıstan zorla alırsa bu hükümden istisnadır.
Fıkıh alimlerine genelinde zekatta niyet şarttır. Ancak
Evzai’de rivayet edildiğine göre niyetin vacip
olmadığını söylemiştir.

Diğer ibadetlerde olduğu gibi ameli
işlemeden az bir süre ile niyet edilebilir. Bu ibadette vekalet
olabildiği için niyetin amelle aynı anda olması zor olur.

Şayet kişi, niyet ettikten sonra
malı vekiline teslim ederse, vekili niyet etmese de bu işlem caizdir.
Ancak niyet ile malı teslim zamanı arasında uzun bir zaman
olmaması şartı koşulmuştur.

Niyet, malı tesliminden uzun bir zaman
sonra olmuşsa geçersizdir. Fakat vekiline teslim esnasında niyet
etmişse caizdir. Vekili ihtiyaç sahibine verirken niyet etmişse yine
bu işlem geçerli olur.

Şayet vekil niyet eder de, malın
sahibi niyet etmemişse  geçerli
olmaz. Çünkü burada farz ona bağlıdır. geçerlilik onun
niyetiyle gerçekleşir.

[2]

Şeyhulislam İbn Teymiye
şöyle dedi: “Her ne kadar da zekat, mali bir hak ise de Allah
rızası vacip olan bir ibadettir. Bu nedenle niyet vaciptir. Mal
sahibi izni olmadan, başkası onun yerine yapması geçerli
değildir.

[3]

El Merdawi rahimehullah şöyle dedi:
Bir kimse hayatta olan bir kişinin izni olmadan onun adına zekat
verirse geçerli değildir.[4]

Bunun üzerine bir kimse, derneği kendi
adına vekil kılmadan dernek onun adına zekatı veya fitreyi
veremez.

İkincisi: Dernek kendi parasıyla
gerekli gıda maddeleri alabilir daha sonra fitre verenlere satabilir. Daha
sonra fitre verenlerin adına bir veya iki gün önce
dağıtabilir. Dernek vekalet almadan fitreleri dağıtarak
daha sonra parasını alması caiz değildir.

İbn Useymin, bu soruya benzer konu ile
ilgili şöyle dedi:

Bir merkezin önceden gıda
maddelerini alıp daha sonra fitre vermek isteyenlere satması ve daha
sonra meşru vaktinde dağıtılması caizdir.  Konu ile ilgili bilgiler için (71475) nolu
sorunun cevabına bakınız.

İbn Cibrin rahimehullah’a şöyle
bir soru soruldu:

15 Ramazandan sonra zekatı teslim etmek
ve bayramdan bir veya iki gün öncesinden dağıtılması
üzere fitrede vekalet vermek caiz mi?

Cevap: “Fitrenin ücretini Ramazan
ayın başında veya ortasında vererek
dağıtımı için vekalet vermesinde sakınca
yoktur.”  Dedi.

Bu konuda en faziletli olan şey: Fitre verenlerin
ikamet ettiği şehirde dağıtılmasıdır. Vekil
bayramdan bir veya iki gün önce fitreleri dağıtması
gerekir.
En iyisini Allah
bilir.

http://cms.ibn-jebreen.com/fatwa/home/section/968

 

[1] Buhari/1

[2] El Muğni 28476

[3] Mecmu fetava 7/315

[4] El İnsaf 3/198