Babam ile bir akrabamız arasında geçen bir konuşmayı kimseye söylemeyeceğine dair yemin etti ancak iki gün sonra babam yemine riayet etmeyip haberi yaydı, böylece ona kefaret vacip oldu. Babam Ramazan orucunu hepsini tuttuğu halde şimdi şeker hastalığı ve çok sıcaktan dolayı oruç tutmak istemediğini belirtti. Ben onun yerine üç gün oruç tutabilir miyim?

Allah’a hamd olsun.

Yemin
kefareti yüce Allah’ın açıkladığı gibi; köle azad
etmek veya on fakiri doyurmak veya onları giydirmek, her kim bunlara gücü
yetmezse üç gün oruç tutar. “Allah, boş bulunarak ettiğiniz
yeminlerle sizi sorumlu tutmaz. Ama bile bile yaptığınız
yeminlerle sizi sorumlu tutar. Bu durumda yeminin keffareti, ailenize
yedirdiğinizin orta hâllisinden on yoksulu doyurmak, yahut onları
giydirmek ya da bir köle azat etmektir. Kim (bu imkânı) bulamazsa,
onun keffareti üç gün oruç tutmaktır. İşte yemin ettiğiniz
vakit yeminlerinizin keffareti budur. Yeminlerinizi tutun. Allah, size
âyetlerini işte böyle açıklıyor ki şükredesiniz.” ([i])

Buna
binaen keffareti oruçla başlamak doğru değil, ancak fakirlere
yiyecek ve giyecek verme veya köle azad etme imkanına sahip olmayan
oruçla kefareti yerine getirir. (45676) yemin kefareti ile ilgili detaylı
bilgiler için nolu soruya bakınız.

İkincisi:
Eğer babanız yedirme, giydirme veya azad etme imkanına sahip
değilse ve oruca gücü varsa oruç tutması vacip olur, senin onun
yerine oruç tutman doğru değil, ramazan ayını tam bir
şekilde tutan kimse üç günü peş peşe veya ayrı ayrı
oruç tutmaktan aciz olamaz. Ancak oruçtan aciz olursa ondan sorumluluk
düşer.


Şeyh İbn Useymin rahimehullah
şöyle dedi: “ eğer bir insana yemin kefareti vacip olur ve
yedirecek imkanı ve oruç tutma imkanı da yoksa sorumluluk ondan
düşer, zira yüce Allah şöyle buyurmaktadır: “ gücünüz
yettiği kadar Allah’tan sakının (takva sahibi olun)”

“Allah,
bir kimseyi ancak gücünün yettiği şeyle yükümlü kılar…”[ii] Rasulullah
sallallahu aleyhi ve sellem: “ size bir şeyi emrettiğim zaman onu
elinizden geldiği kadar yerine getirin”.

Şeriatta
geçerli kurallara göre aciziyet ve zayıflık durumda vacipler
düşer ve bedeli yerine getirilir ancak alternatifi yoksa ona hiçbir
şey vacip olmaz.

[iii]

Her
şeye rağmen senin onun yerine oruç tutman doğru değil.
Çünkü yemin keffaretiyle muhatap olan babanızdır.

 

[i] – Maide / 89

[ii] – Bakara /286

[iii]–  Fetava Nur ala
derb